قدرت جنگی مسلمانان در زمان پیامبر

 مسلمانان (در سال 1919م و بر اساس گزارش های اواخر سال 20 هجری قمری) بود. ایرانیان علیرغم اینکه قدرت جنگی زیادی جمع کرده بودند، شکست سنگینی از سپاه اسلام متحمل شدند. مسلمانان پیروزی خود بر ایرانیان در این جنگ را «فتح الفتوح» می نامند; زیرا پس از این پیروزی، نوع امپراتوری ساسانی و قدرت مرکزی ایران به کلی از بین رفت; بقایای قدرت سیاسی و نظامی ایران درهم شکسته شد و دیگر ارتش و نیروی مسجد سجاد مشهد متحدی برای مقاومت متحد در برابر مسلمانان وجود نداشت.
به گفته مورخان، مقاومت قابل توجه و قابل توجه دیگری در راه استیلای مسلمانان وجود نداشت. مردم شهر در برابر فاتحان مقاومت نکردند یا با مقاومت اندکی تسلیم شدند و بین اسلام آوردن یا پرداخت جزیه حق انتخاب داشتند. در نتیجه نبرد منظمی بین ارتش ساسانی و سپاه مسلمانان رخ نداد.
با فتح نهاوند و همدان به دست مسلمانان (21 هجری قمری) شرایط لازم برای فتح تمام ایران فراهم شد و نقاط مختلف یک به یک به تصرف سپاه اسلام درآمد; بدین ترتیب مسلمانان در سال آدرس مسجد سجاد مشهد 31 هجری به سمت ساحل آمودریا (مرز شرقی ایران) حرکت کردند. پیشروی سپاهیان اسلام در مناطق مرکزی سرعت شگفت انگیزی داشت و در کمتر از ده سال تمام خاک ایران - به جز طبرستان، دیلمان و برخی مناطق همجوار - زیر سلطه سیاسی مسلمانان در آمد. در برخی شهرها مانند فارس و آذربایجان که از دیرباز مراکز مذهبی ساسانیان بودند، اعتراضی رزرو مسجد سجاد مشهد علیه مسلمانان صورت گرفت. با این حال، افتتاح بسیاری از شهرها به دلیل انعقاد توافقنامه صلح است.
پس از این مرحله، نوبت مسلمانان بود که بقایای نظام ساسانی را به عقب برگردانند و بر قدرت ساسانی تقریباً دست نخورده از آخرین پادشاه آن، نهابند، تا مروا مسلط شوند. مسلمانان در فتح نواحی شرقی ایران نه تنها با مقاومت شدید نیروهای محلی به ویژه دهقانان مواجه شدند، بلکه از همکاری و کمک آنها نیز بهره مند شماره تلفن مسجد سجاد مشهد شدند. یزدگرد سوم که همراه با نزدیکانش پس از سقوط تیسوفون آواره شده بود، تا پایان عمر تلاش کرد تا تاج و تخت را بازپس گیرد. او در طول ده سال سفر خود، گاه و بی گاه لشکری بر ضد مسلمانان ترتیب داد، اما هیچ یک از این تلاش ها به نتیجه نرسید.
با عقب نشینی یزدگرد سوم در منطقه شرق مسلمانان از او پیروی کردند و وارد بزرگترین استان شرقی ایران، خراسان شدند و شهرهای آن را فتح کردند. یزدگرد که از شهری به شهر دیگر می گریخت، شاهنشاهی بیش نبود. او سرانجام در 31 هجری قمری 651 میلادی توسط آسیابی در یکی از روستاهای شهر به جرم خیانت حاکم مرو کشته شد.